Jemi te ashper mer jemi te ashper. Jemi shume te ashper. Qe nga sharjet duket nje komb. Nese shumica e botes thote 'ta befsha' apo 'fuck you' ne e zgjerojme me 'te kifsha nonen, motren madje edhe robt e shpise meqe motra e nona sna mjafton. Ka edhe te kifsha rracen e zotin tat pastaj qe tejkalon cdo njerzillek. Sic jemi tribale ashtu i kemi edhe sharjet, na mungon individualizmi dhe adresimi i tjetrit drejtperdrejt, duhet patjeter te perfshijme ca t'na zeje goja. Kur isha i vogel mbaj mend sherre neper lagje apo shkolle me gure, tulla, thika, doreza hekuri apo shkopa cadre ne plazh qe kur i shikoja traumatizohesha. S'e kuptoja dot si mund te gjakoseshin njerezit ne ate fare feje sa kufiri me vdekjen ishte aq i prekshem.
Mosmarreveshja me e vogel dhe menjehere te grushti. Kane qene ca kohe nga vitet 90 qe cuni s'dilte pa thike me vete. Vinin shoket e lagjes apo shkolles dhe thonin 'hajd se do i bijm njonit.' Po mos te shkoje do dilje si b..qir para shokeve. Edhe po te kishe lindur rob i mbare shoqeria te prishte vete me shprehje te tipit ''druni ka dal nga xheneti,' apo 'grushti i pare gjysma e fitores'. Habiteshin njerezit pastaj e thonin si e boni ate krim filani me ai ka qene qe s'i degjohej zeri ne shkolle. Po si mos te prishej ai filan kur bombardohet me te tilla narrativa kanibaleske nga shoqeria? Ne mire qe gjysmen e kemi qe lind agresive e s'i japim dot nje rrugetim normal ketyre qe te ndreqen, por prishim edhe ata qe natyra i ka lindur per se mbari.
Ne shkolle e njejta gje. Mesuesit pedante dhe te ashper, coka apo shpulla pafund. Pas mesimit kur lunim ne lagje e njejta gje, ceni me i vogel vihej ne pah. Qorr njoni, shurdh tjetri, topall, pallavesh, gabel, shtrems, druvar. Por edhe kur shkoje ne shtepi s'ishte me mire. Te gjithe e kemi ngrene nga prinderit nje dacke, pantofle kokes, ndonji fatzi noj rryp kaptines apo te ishe me fat vetem nje shkulje veshi. Po edhe mamate nuk shpetonin jo, shprehje baballaresh drejtuar nenave tona 'mbylle gojen ti ... rri aty urte' i dime te gjithe.
Pse vijne keto gjera? Kjo eshte pyetja me normale. T'ia veshesh komunizmit me duket driteshkurtesi. Po edhe qe ai sistem ta kete ndryshuar aq shume shqiptarin per 50 vjet me duket sikur po i jap shume kredit atij sistemi per aftesi te mbinatyrshme. Kam lexuar per nje krim makaber ne vitet e Zogut me duket, kur u masakruan 2 amerikane mos qofsha gabim ne Mamurras thjesht per t'i rrjep nje gramafon. Krime barbare kemi shume ne historine tone. Ndaj kete agresivitetin e kemi me te thelle, po me siguri te rrenjosur keto 500 vitet e fundit.
Si gjithe Evropa edhe ne kemi qene shoqeri tribale e paorganizuar. Por ndersa Evropa dalengadale filloi te kaloje ne faza emancipuese si Feudalizmi, Rilindja Evropiane e me vone Iluminizmi e Industrializmi ne s'e patem kete fat te pushtuar nga osmanet. Ndersa evropiani krijoi shkollen, universitetin dhe besimin tek njeriu ne ngelem ne vend. Europa krijoi edhe shkencen ku njeriu fitoi horizonte te tjera per jeten e tij, po krijoi dhe artin, kulturen, cirkun, teatrin, baletin, simfonine operen e shume ndermarrje te tilla ku shpirti barbar i evropianit filloi te zbutet, te lemohet e te civilizohet. Njeriu evropian u be me i bute, me i ndergjegjshem per forcen e vet dhe kjo force i coi tek respekti reciprok per njeri tjetrin. Iu largua paksa Zotit me shprehjen e famshme 'zgjodha njeriun'. Nje njeri i afte per te zbuluar ligjet e natyres, per te krijuar kurime per semundje e mjete transporti, per te krijuar nje Balzak e nje Moxart ishte nje njeri me i bute por edhe me i respektuar per mendjen tjeter perbri. Ndersa ne te anashkaluar nga historia jetonim thjesht per mbijetese. Dhe nese jeta eshte mbijetese ne kurriz te fqinjit apo atij qe ke prane per nje cape buke atehere dhe jeta e tjetrit te duket pavlere nese duhet ta vrasesh per t'i marre vijen e ujit apo mushken. Te organizuar me fise sic ishim, pa ndjesi te evoluara, krimet vinin e vijne natyrshem. Evropiani arriti aty ku eshte sepse ne shpirtin e tij u shtresezuan keto ndryshime antropogjike shoqerore, kulturore e ekonomike ngadale, neve s'e patem kete eksperience. Dhe jemi futur ne jeten moderne pa kaluar fazat normale civilizuese.
Ndaj dhe jemi ketu ku jemi. Nuk dime te debatojme nese dialogu nuk njeh patjeter nje fitues. Nuk dime te themi qe 'biem dakord te mos biem dakord'. Nuk dime qe pas nje ndeshje futbolli t'i japim doren kundershtarit, kjo na duket ulje dhe pranim i humbjes. Patjeter qe do ndahemi keq, jo po s'qe gol, jo po ju luani rende. Na mungon aftesia per te qene modeste, te thjeshte e kokulur. Aftesia per ta degjuar tjetrin, per ta bere dialogun duke u bazuar ne shkembim idesh. Kemi idete tona te patundshme dhe aq mjafton. Nuk na eshte zbutur shpirti per t'i thene tjetrit "e sheh ti, s'e kisha menduar kete, ke ca te drejte ketu" po menjehere ia veshim 'ti ja fut kot', ose 'u bone ti'. Kemi ca ide fikse, jemi patjeter ariane, komb i vjeter, gjuhe akoma me te vjeter, tradita te lashta, dhe kur dikush na nxjerr gafil menjehere krekosemi me shprehje shabllon apo akoma me keq: ik mer pallosh. Se nepermjet ketij mekanizmi mbrojtes ndjehemi konfidente, e kemi mundur kundershtarin. Harrojme se paaftesia per reflektim racional na le ne vend, ne ate boten tone boshe. Dhe po s'e njohe mire vetveten, ti pranosh cenet me modesti e perulje njerezore je i destinuar te rrish ne vend. Nese dikush s'na kupton i themi: e mer shurdh. Ne vend qe t'i themi: me fal, s'te kuptova mire. Nese dikush nuk sheh dicka i themi: e me qorr. Ne vend qe t'i themi: me duket se nuk e pe mire.
Na mungon maksimalisht sensitiviteti njerezor. Gjithmone na e kane fajin greket, serbet, grekoserbet, gabelet etj etj. E kemi pyetur ndonjehere veten opo pse s'na duan fare ne? Se e ka nje arsye tjetri. Sepse te percmon, te konsideron inferior. Nuk te respekton. As respektin s'ta dhuron sepse ai nuk dhurohet por imponohet. Kur t'i imponohemi te tjereve me zhvillimin tone, me shkencen e ekonomine e artin e arrire edhe tjetri do te te respektoje se eshte normale. Asnje armiqesi nuk eshte shekullore.
Meqe jetojme ne marredhenie te ngushta komunitare me njeri tjetrin ku secili i di gjithka tjetrit na duket e papranueshme qe dikush te ngrihet me lart se ne: Joooo se fundja ca ka ai mooo, u bo ai. Duhet te behemi me sensitive me tjetrin. Mos ta ofendojme me te paren. Se i thua tjetrit nuk e di kete gje s'na ben inferiore. Nese ai tjetri ngazellohet nga kjo padija jone humane atehere eshte faji i atij qe ndihet aq i pasigurt me vetveten saqe ndihet kaq i plotesuar nga nje padituri e jona. Mos t'u themi njerezve pederast, gabel apo jevg se ata nuk jane me inferiore se ne, njerez jane dhe ata. Mos t'i themi tjetrit 'kush te ka thene qe di me lujt futboll ti mer sallom.' Se pervec se e ofendojme edhe ia largojme deshiren per t'u shoqeruar me ne. S'jemi as me te mire, as me te keqinj se tjetri, jemi thjesht te ndryshem. Ta largojme deshiren per triumf nderpersonal se eshte ves i keq. Edhe delirin e te fortit. Une jam i sigurt qe shumica e atyre qe votojne per Berishen sot nuk e bejne sepse ai eshte demokrat apo perparimtar, po e bejne se u duket burre tamam qe ta mbledh, mashkull i forte. Sipas te njejtes llogjike perverse Rama eshte nje skorpions Tirone me veshje me ngjyra e me fjale te medha qe na bejne te ndihemi paksa te pasigurt e arrijme te 'u bo ky?'
Une s'u ve faj prinderve apo mesuesve te mi per mangesite e tyre ne edukimin tim. Ata aq dinin. Po une ama i ve faj vetes nese sot ne kete kohe informacioni e dijesh nuk e kafshoj gojen ne nje moment dobesie por e nxjerr ofendimin pa u menduar. As shtetit s'i ve faj. Shteti s'eshte tutori im. Ca gjera te vogla i kam ne dore vete, te jem i ndjeshem e i durueshem. Njeriu eshte mesuesi me i mire i vetes. Mjafton te kesh deshiren e mire per t'u permiresuar.
***
Po si t'i ndreqim njerezit sot? Shoh plot rrugeve te Tiranes qe femijet akoma zihen e grihen si dikur ne mos me keq. Si t'i mekojme njerezit me dashuri? Ca gjera jane te thjeshta. Meso nga shembulli i te tjereve qe jane me lart se ty. Ka bota festa shume te bukura humane plot dashuri psh dita e nenes, e babait apo e te dashuruarve. T'i japim kuptim ketyre diteve, te mos e bejme 8 marsin nje dite teater patetik ku nenat e motrat tona mblidhen te liqeni per nje feste grarishte dhe pastaj u rikthehen 364 diteve ku i nenshtrohen burrit. Mos t'i themi motres me ke te dali e kur te dali. Ta festojme diten e te dashuruarve se ashtu ndihemi vertet jo se ashtu e do zakoni. Te duam cdo dite te vitit, burrat le ta ulin hunden e te blejne ca lule. Ta mesojme ate policin te buzeqeshe ne semafor se ashtu do e marrim me seriozisht e do ta respektojme me shume shtetin tone. Te themi me fal - faleminderit edhe kur s'ia kemi terezine.
Te gjitha keto fillojne nga edukimi shkollor, aty eshte thembra e akilit. Te ndryshojme pedagogjine mesimore dhe procesin e mesimdhenies. T'i mesojme mesuesit qe nese nje nxenes eshte i papergatitur te mos i ve nje 4 ne sy te klases sepse ashtu femija lendohet (katranjos) por ta terheq pas mesimit e ta pyes njerezisht se pse e qysh. Detyra e mesuesit eshte identifikimi i talentit te nxenesit e jo ndrydhja e tyre me nota. Cdo individ e ka nje talent diku, ne mos matematike e fizike e ka ne letersi apo ne nje zanat ku mund te behet i shkelqyer. Se s'do dalin te tere juriste e mjeke. T'i inkurajojme femijet qe te jene te lire ne shprehjen e botes se tyre e fantazive te tyre dhe jo t'i ndrydhim me presionin e notes. Po u lenduan femijet ato do mblidhen ne boten e tyre, do ftohen, terhiqen nga bota e duke u ndjere te padobishem do gravitojne nga veset dhe aktet e dhunshme. Me pak takt mund te thuhet: ti Ilir ndoshta nuk je i prire per shkencat ekzakte ama me dukesh nje poet / marangoz / piktor / muzikant i lindur. Keshtu femija nuk ndrydhet por cliron energji aty ku ka mundesi. Keto vezhgime t'u transmetohen edhe prinderve qe ata te mos presin qe cdo femije t'u behet zheni po te pranojne paturpesisht edhe nje bie fjala guzhinier apo mekanik te shkelqyer. Suksesi i Amerikes apo perendimit nuk besoj se qendron te shfrytezimi i te tjereve gjate historise por te aftesia gjeniale per te cliruar energjine e talentin e cdokujt, ku ta kete, nepermjet kanalizmit te aftesise te cdo kujt, inkurajimit te inisiatives se lire, pa dallim seksi, rrace apo besimi. Ne te njejten kohe mesuesit t'i terheqin veshin atij camarrokut qe i thote shokut te banges 'calaman apo jevg' dhe ta marre prane e t'i thote 'pa shko kerkoji falje Gencit e thuaji qe bere gabim e s'do ta perserisesh me'. Nese kjo ndodh ne menyre konsistente atehere keta femije do rriten me sensitive, me te dashur, me pak te prirur per rrengje apo krime. Dhe s'do kemi me vrasje per nje vije uji.
_________
Shenim i ppu: komenti ishte pjese e ketij diskutimi
56 Komente
Ah bravo! Sa desha te thoja qe ky koment duhet te futej si teme me vet.Shume te vemendshem admin ose whoever. Bravo! Se kam mbaruar se lexuari akoma, por do te them kur ta mbaroj do flas
p.s. e para njehere ka lidhje me marredheniet tona komunitare.
Teme me vete? Hajt mo se mos jane me te mira temat e tjera, muhabet vari lesht bejme ketu gjith diten keshtu qe.........futja pordhes gri sallat ta kalojme edhe kte nat.
Eh c'na bere me kete koment o romak! Boo sa muhabet i gjate dhe i dhjere qe eshte ky prej secilin prej nesh. Megjithate mire bere qe e shkruajte.
Puna eshte se keto temat jane te nderlidhura pak a shume e kisha kohe qe i bloja me mend keto gjera po koha e mukajeti ka len robt pa martu thone lene mo me u ul e me shkrujt kaq gjat
Nejse mo, tani qe e marove gjith ket koment, shif per noi nuse.
ah sa na mungon ajo modestia!
Ohu, u bo dhe ky tani me teme per vete per c'do gje qe shkruan. Kush e di sesi i duket vetja...
Nje opinion ku spikat njeriu me ide sepse perpunon ide.Njeriu qe i duhet shoqerise.Intelektuali.Qe "i duket vehtja", ashti siç shprehet.I shqetesuar...dhe jo Obllomov...
Pergezimet e mia !
Si na qenka keshtu mor grava? Po ti a e perpunove mire ate qe lexove? Se dakort jam edhe une me indinjaten dhe me thelbin e gjese por jo ti biesh reth e rrotull sistemit diellor apo nga rruga e qumeshtit per te vajur nga Durresi ne Tirane, aq me teper te pretendosh qe kete rruge ta besh me karro me kuaj, apo qerre me gomere.
ps. Meqe ra fjala vetem nga rreshtat e pare ky postim hajt po themi se duhej lejuar por eshte gomarllik ta besh dhe teme.
nje analize e percipte ,e leshte,pa fe' logjike....Fjale ,shume fjale koti...Logorroico....Tash qe i the ça pate me thane shif per ndoj nuse TM PF.e forte kjo .hahaha
Budallalleqe ti marresh me lopate!
http://www.youtube.com/watch?v=t3cxphrnsik (italisht)
http://www.youtube.com/watch?v=5KJKvvvxY74( anglisht +gjermanisht)
Përmbledhje shumë e vërtet mbi realitetin shqiptarë..Lexoj që disa e shikojnë si shitje mëndsh këtë që ke shkruajtur, por kjo është e vërteta e pëlqen apo jo dikush apo disa.
Mos u merzisni se me keq do behet.
Analize e goditur. Produktit te dhunes nuk ja gjen dot burimin, nese nuk e shikon me keto lente. Ne cdo celule shoqerore -shkolle, lagje- dhe me gjere - media, institucione - njerezit jane nen kete lloj trysnie te vazhdueshme. Nga brezi ne brez jane bere ca hapa lilipute per ta minimizuar, por mungon ekosistemi shoqeror qe kjo te ishte tashme atavizem, ose nje perjashtim nga norma. Por ne e kemi akoma norme, per te gjithe arsyet qe shpjegon romak.
personalisht jam plotesisht dakort me romakun.po ashtu nuk habitem qe disa i quajne budallalliqe apo analiza te percipta.romaku te pakten e beri nje analize po ju pervec ndonje fjale ne italisht\anglisht nuk eshte se sollet ndonje kontribut tjeter ketu.ti thuash gjerat zgjon ndergjegjet edhe pse dikujt mund ti duken fjale te hedhura ne ere.nuk njoh asnje bashkesi individesh qe jeton pa rregulla\shtet si ne shqiperi,sepse ne shqiperi ato mungojne sot,rregullat\shtet.ne letra jane por asnje smerr mundimin ti perfille jo me ti zbatoje.shtoji kesaj edhe reflektimin e romakut dhe arrijme ku jemi.edhe ne shkrimet e shenjta gjithshka fillon nga mekati i pare dhe shtjellimet e metejshme jane ne vazhdimesi.kush eshte mekati i pare ne shqiperine postkomuniste dhe si ta anullojme????kur te biem dakort mbi kete fakt ndoshta do te arrijme te marrim nje rruge drejt zhvillimit si komb.deri atehere vrituni e prituni,vidhuni e zhvatuni.te gjithe e keni nga nje refugjat ne shtepi.kur ta keni te gjithe edhe nga nje te vdekur ndoshta dicka do te levize ne ato ndergjegje te ndrushkura.
Analizë e mirë dhe të gjitha qëndrojnë .Arsyet dhe shkaqet mendoj se janë "patriakalizmi i tejzgjatur" e mentaliteti mesjetar i më të fortit mbisundues ushqyer dhe nga pushtetet politike..
Do vendosja një bemol të përgjithsosh jo vetëm është e vështirë por shpesh dhe e gabuar.Shoqëria shqiptare ka ndryshuar në mënyrë të vazhdushme e në ngjitje ; sa e ku është vështirë ti përcaktosh pa një studim sociologjike e më gjërë. Të përgjithsosh qorrazi është si të rrahësh ujë në havan.
Personalisht jam e bindur qe shkolla eshte veriga me e vogel ne edukimin e qytetarise sot per sot.Shkolla mund te te bej mjek,inxhinier ,mesues..etj ,por jo domosdoshmerisht qytetar.
Per mua baza ngelet familja dhe shoqeria.Pse e them kete ?
ka shume prinder qe kujdesin e perqendrojne vetem te nje shkolle e mire,mesuese e mire dhe nga ana tjeter ne familje demostrojne nje model joqytetarie,ashtu sic jane edukuar dhe vete.A mundet shkolla dhe mesuesja ta c'bej kete model qe merr femija ne familje? Jo!
Krahas edukimit ne shkolle ,ai merr edukim ne famije dhe shoqeri ,ne media ....eshte nje varg faktoresh qe personalizohen te gjithsecili ne menyra te ndrshme.Te dikush meshon familja,te dikush shoqeria,te dikush shkolla,media..varet se kush ka ndikim me te madh tek ata,ose dhe nga vete tipi ,preferencat ,deshirat e femijes.
Mesuesja mund te jete burim frymezimi ,shtyse per te mesuar dicka,per te bere nje zgjedhje per te ardhmen tende ,por jashte mureve te klases rrezja e ndikimit te saj zbehet dhe mbi femijen ndikojne fuqishem modele te tjera sjelljeje ,te cilat per hir te se vertetes i perveteson me nje shpejtesi dhe nje deshire shume here me te madhe ,se modeli qe mundohet t'i mekoje mesuesi /ja pa deshiren e tyre.Jemi koshiente qe femijet nuk e kuptojne nje gje te tille.Nuk e kuptojne kur ti i toleron,kur ti u flet ,kur ti u kerkon llogari me te drejte.per ta mbetesh thjesht nje mesues/prind qe ,hajt me ,se e ka per detyre te na flasi ,bejme sikur..
Ka shume prinder ,gjithashtu ,qe shprehen te pafuqishem per te modeluar sjelljen e femijes ,para ndikimit qe ka shoqeria te femijet e tyre.Mundohen t'i shkepusin nga shoqeria ,por eshte shume e veshtire ne nje shoqeri si kjo e jona ,ku per shkak te fqinjesie ca gjera si ben dot hapur.S'mund t'i thuash dot fqinjit tend ,qe cuni yt s'duhet te rrije me cunin tim,se eshte i paedukate.
Pastaj eshte shkolla.Nje femije qe as prindi nuk ka c'ti bej ,shkolla eshte akoma me e dobet ne kete drejtim.Ne shkolle edukohen qindra nxenes dhe secili kerkon nje perkujdesje e cila copezohet te gjithesecili nga pak ,dhe si rrjedhoje eshte e pamjaftueshme per keta lloj femijesh nje perkujdesje e tille,megjthese per hire te se vertetes keta marrin dhe perkujdesjen qe u takon te tjereve dhe prape nuk ndryshojne.
Cfare vihet re,shume femije qe vine nga familje te cilat nuk eshte se shquhen per ngritje kulturore,apo kane nje pjestare problematik ne sjellje ,te befasojne ne fillimet e tyre me pergatitjen e larte te tyre,sjelljen e mire,por kur rriten qe kane nxjerre ate friken e moshes fillojne devijimet ,shfaqen shenjat e edukates familjare ,rrenie ne mesime ,por dhe kur nuk ndodh kjo e fundit ata jane thjesht nxenes me nota te mira ,por arrogante e te pasjellshem . Fatkeqesisht ,kthehen ne origjinen familjare.
Ah Venus venus ashtu është po një rol të dorës së parë (përveç familjes) ka shoqëria (jo vetêm shkolla) ; përbërsit e asaj që quhet shoqëri , pushteti, sporti, tifozëria, gjykata, parlamenti, rruga,si dhe mjaft i rëndësishmi niveli i punsimit e mirqenies.
Te gjitha ndikojne ,Prizren,por eshte si puna asaj pyetjes kjo: Cfare vesi urren me shume te te tjeret ?
Gjithsecili do permendi ate ves ,te cilin kane njerezit qe e rrethojne.nese une kam nje pervoje te hidhur me njerez qe pine shume ,do thosha ..aman ,se nuk i duroj dot njerezit qe pine shume ;nese do kisha prane vetes njerez jokorrekt,do permendja kete etj.
< Shkolla> - <Familja>- <Shoqeria >
Pa keto tre kende nuk ka shoqeri te but !
Jo per simpati personale ,por une kete koment te Venus do vija si teme me vete.E sakte,shkolla eshte veriga me e vogel,baza eshte familja e shoqeria.
Personalisht jam e bindur qe shkolla eshte veriga me e vogel ne edukimin e qytetarise sot per sot.Shkolla mund te te bej mjek,inxhinier ,mesues..etj ,por jo domosdoshmerisht qytetar.
ja me dy rreshta gjithe esenca e mendimit,shum bukur venusi.(ja komenti jot ja vlen te vihet si tem)
ndersa un do te shtoja (mbase per te kompletuar mendimin);kur kultura profesionale, nuk plotesohet me kulture te pergjithshme, me kalimin e kohës ia kufizon horizontin njeriut brenda limiteve te profesionit, duke e shndërruar ne nje robot(per te mos thene kamikaz) me aftesi të orientuara teresisht ne nje drejtim.
Ne fakt ne nje shoqeri te ndertuar per se mbari,(nuk dua te them europiane se na u be ky termi europian si burri i mamase) nje tip i tille jeton i ndershëm e iqete. Por ne mbretërinë e djallit ky engjëll naiv esht nje kafshate e imet për t'u kaperdire,,,,,
Altin
Edukimi dhe kultura jane te lidhura me njera-tjetren ,por s'jane te njejta .Nje njeri mund te kete sjellje te qyteteruar dhe pa pas shume horizont te gjere dijesh dhe anasjelltas ,nje njeri i levruar ne disa fusha ,mund te kete probleme qytetarie.
Sa per njeriun e orientuar vetem ne nje lloj drejtimi (te verber ,behet fjala),ekziston nje fjale e urte qe perforcon kete ,shume bukur :"Kija friken njeriut qe ka lexuar vetem nje liber ne gjithe jeten e tij"
Themeli i themelit qofte edhe i nje shoqerie te shendoshe eshte familja, .... familja, .....familja........
Pse e them kete...jo se te tjerat nuk kane rendesi, te kuptohemi, po themelore eshte nje familje e shendoshe. E vertete qe eshte shkolla, po per ata qe nuk e vazhdojne dot shkollen per 1000 e nje arsye, si i behet halli qe jane me te "qyteteruar" se shume nga ata qe kane mbaruar shkolla...?????
Eshte tama si ajo meseleja qe tregojne, kur e kapen nje hajdut me nam dhe perpara se ta varnin e pyeten per deshiren e fundit... dhe ai kerkoi qe ti thoshte nje fjale s'emes ne vesh.... e kur ajo e afroi veshin, ai ja keputi me dhembe duke i thene... fajin ma ke ti, qe kur prura "prene" e pare ne shhtepi nuk ma shkulle veshin po me the te lumte....
Fajin e ka familja qe nena (baba) kur i vrasin djalin...thote kam edhe tre te tjere per te marre hakun..... sikur i ka sjelle ne jete per kete qellim.....
dhe fajin e ka mentaliteti yne tribal, qe edhe u kendohet kenga.... e kena deken si me le.... dhe ky mentalitet i shoqeron bijte e shqipes qe nga djepi e deri sa shhkojne ne ate bote..... per ne nuk ka shume vlere jeta se sa "nderi" i personit, apo i familjes.... e sidomos kur bema ndodh perpara publikut .... Nje person ka te drejte te marrre hak ne menyren me te dhunshme kur e shan ne publik.... te qifsha motren (nonen, apo robt e shhtepise) ....pavaresisht se femren e ka bere zoti per ate pune, dhe kur ne te vertete ai mund ta kete motren apo nenen vertete kurve (ne kuptimin shqip te fjales) dhe e di.....
Filloi legalizimi i albabetit shqiptar me 35 shkronja.
Po vijne barbaret !
Po cila shkronje doli teper?
Nuk do shkruhet më barbarët por barbart, jo nënës por nans.
Varianti i pare eshte i imi, i dyti eshte i Kolec Topallit.
tashti po lexoj dhe une....ky eshte rrot**izimi i radhes
i radhs deshe me thone
kurioz jam, po në të sëmës, si do e bëjnë? sms?
kërkoj -> karkoj
ëndërr -> ndrr
Cfare eshte per t'u pershendetur ne komentin e romakut, eshte marrja e pergjegjesise mbi vete. Romaku e beri kete koment ne nje teme tjeter ku nga vete lajmi per te cilin behej fjale ishte shume e lehte t'ia hidhje fajin te tjereve: "maloket" e pagdhendur, shteti, mungesa e ligjit, e prones, policia etj. Sic e kuptoj une mesazhin e romakut, ne rradhe te pare ne duhet ta shohim burimin e dhunes qe ka kapur gjithe Shqiperine tek menyra jone e komunikimit me njeri-tjetrin, menyra se si rriten femijet, tek mendesia jone teper egoiste dhe hera-heres e papjekur (femijerore) sidomos kur jemi ne konflikt me dike. Madje kur jemi edhe thjesht ne kundershti mendimesh me dike, thjesht ne nje debat per hicgje, e marrim kete si situate jete a vdekje.
Edhe njehere dua ta perseris: ndryshimi fillon nga vetvetja. Merrni pergjegjesine per veprimet tuaja dhe boll iu shmanget asaj duke ia hedhur fajin ketij apo atij, "barbareve" (qe po e lene Kothin pa gjume!) apo shtetareve. Mos prisni ndryshim nga lart se kurre nuk ka per te ardhur, por filloni vete ta ndryshoni ate vend atje, duke nisur nga gjerat me te thjeshta e me te perditshme.
Kjo s'do te thote se diskutimet qe behen ketu per dobesine apo padrejtesine e shtetit e plot ceshtje te tjera sociale nuk kane vlere. Por me duket se eshte bere nje "semundje" e perhapur ne mase kjo e shmangies se pergjegjesise nga vetja dhe hedhja e fajit gjithmone diku tjeter, diku larg, larg "nesh". Marrjen e pergjegjesise e shoh si vleren me te madhe qe sjell komenti i romakut.
Ok më mirë që doli temë më vete.
Unë mendoj që njeriu dhe shoqëria formohen nga dy ndikime kryesore: Ambjenti dhe karakteri.
Është e vërtetë, ne jemi njerëz Sanguinë, shumë sanguinë. Emocionet luajnë rol të madh në gjykimin dhe sidomos në veprimet tona. Dashurojmë fort, urrejmë fort, veprojmë egër, falim shumë por edhe këmbëngulim "deri në pikën e fundit të gjakut".
Mëndjen e parë të shqiptarit ma pastë kali, mendjen e dytë e paça vetë - nxorrën si konkluzion turqit nga kontakti 500 vjeçar.
Ambjenti: Ne përmendim 500 vjet otomanizëm, por janë 1500 vjet orientalizëm. 1000 vjet Bizant dhe 500 vjet Turqi. Mendojmë që i akuzojmë më kot fqinjët. Jo, sjellja e fqinjit kushtëzon edhe sjelljen tënde. Sepse po të rrish komshi me arushën po normal që do vish era ari. Përshembull Sllovenia që është në kufirin verior të Ballkanit është krejt tjetër nga Maqedonia që është në mes të Ballkanit. Dhe JO nuk jemi ne që na urrejnë të gjithë. Asnjë shtet i Ballkanit nuk ka marrëdhënie të mira me fqinjët. ASNJË! Të gjithë shtetet e Ballkanit urrejnë dhe përçmojnë njëri-tjetrin. Madje edhe serbët me boshnjakët që janë etnikisht njësoj.
Puna është që nuk kemi pse bëjmë as fatalistin as ekzistencialistin. Fundja kështu thjesht vazhdojmë me reagim emocional ndaj një situate të mbingarkuar emocionalisht. Zgjidhja është vetëm shteti!
U përmend si me shaka ajo puna e "punës vullnetare" por unë mendoj që do ishte një zgjidhje shumë e mirë. Madje e shkëlqyer. E para sepse mëson njeriun me socializimin në shoqëri....tipar embrional tek ne. Dhe mbi të gjitha kanalizon emocionat dhe energjitë e tepërta në punë të dobishme ose të paktën të padëmshme.
Por për shumë gjëra nuk jam dakort me mendimin e postimit të temës. Në vendet anglo-saksone dhuna në shkollë ka qenë shumë më e egër, jashtë mase më e egër se tek ne. Problemet sociale (dmth puna e "hajt t'i bim njonit") dhe në familje kanë qenë më të theksuara se tek ne. Dhe pastaj vetëfajësimi kalon deri në caqe ekstreme.
Dhe nuk jam dakort me politizimin që është një mendim subjektiv i pavend.
,,,Përshembull Sllovenia që është në kufirin verior të Ballkanit,,,,
kavir,çmund te na thoni per Angline psh?ajo ska komshinje(vetem peshqe por me uje)
Romaku ka bere nje parashtrim te mire per te shpjeguar shkaqet e dhunes dhe agresivitetit ne shoqerine shqiptare.Me pelqen qysh ne titull: Shoqeri e ashper, dmth e pa latuar, e pa perpunuar, ende larg standarteve te nje shoqerie te civilizuar. Bie ne sy fakti qe analiza i shmanget determinizmit ekonomik dhe fokusohet ne aspektet kulturore (mungesa e kultures se komunikimit, kultures se dialogut, tolerances, respektit ndaj tjetrit).Civilizimi eshte kulture, ne kuptimin material dhe shpirteror.
Ka nje perceptim te pergjithshem se ne shoqerine shqiptare te tranzicionit dhuna dhe agresiviteti, nga ai verbal e deri te asgjesimi fizik i tjetrit, eshte rritur se tepermi.Ne familje, ne rruge, kunder te afermit, kunder tjetrit, kunder mjedisit shperthejne dufet, zemerimi, urrejtja, inati. Jo me kot Migjeni frustimin social e shprehu me deshiren per me i rene me nje grusht malit qe s'bezan.Ketu ku banoj,adoleshentet qe pertypin fara luledielli dhe tymosin hashash gjithe diten e perendise, i kane shkaterruar stolat e vendosur ne hapsiren midis pallateve.Po rastet proverbiale te gervishtjes se makines qe perfundojne me ndeshje me grushta e thika? Po rasti para dy ditesh kur x varu y prane oborrit te shtepise sepse dyshoi se ishte dhelper?Ne fakt dyshonte se ishte jarani i gruas. Po babai qe vret vajzen dhe djali qe vret babain ne konflikt e siper?
Perse ndodhi apo si ndodhi? Perse na con tek gjetja e nje burimi , nje shkaku te dhunes,kurse si ? eshte metode me produktive per ta pare dhunen si dukuri shumefaktoriale. A mjafton ti veme nje etikete cdo rasti te dhunes? Jemi shoqeri tribale? Mungon shteti funksional? Jemi gjaknxehte?Jemi te pakulturuar? E ka fajin familja? E ka fajin shkolla, kisha, komuniteti? Shpjegimet sociologjike,antropologjike, sociale dhe historike lene ne harrese individin, psiqiken e tij ku ngjizet konflikti. Mjaft nga konliktet dhe format e dhunes kunder personit, duhen shpjeguar edhe me crregullimet psikopatollogjike te individit. Jemi kthyer ne nje shoqeri te semure, me neuroza akute dhe demtim te shendetit mendor.Arsyet le ti gjejne sociologet, politologet, psikologet,antropologet,psikoterapistet.
Njeriu eshte eros dhe thanatos. Energjia agresive eshte shprehur si lufte midis kombeve- nacionalizem, si konflikt klasor ideologjik-lufta e klasave, si rebelim ndaj regjimeve shtypes-revolucion, si urrjetje ndaj anetarit te nje fisi tjeter ne gjakmarrje, pra nje raport kanunor.
Diktatura thuhet e fashiti kete urrejtje, kete agresivitet. Nepermjet ndeshkimit permes ligjit dhe ndeshkimit nepermjet punes.Jo me kot te denuarit kryenin pune te renda per te konsumuar dhe fashitur agresivitetin e tyre ndaj regjimit. Por edhe zenia masivisht ne pune ishte terapi sociale per derdhjen ne akte krijuese te impulseve agresive. Diktatura na thote filozofi, ndrydhte jo vetem format e dashurise por dhe te urrjetjes. Kurse sot ligji eshte dordolec qe nuk tremb as laraskat kurse puna eshte kthyer ne privilegj.Energjia agresive endet rrugeve e prodhon konflikte.
Eshte interesant miti Odisese.Uliksi derdh agresivitetin ne nje lufte dhjete vjecare dhe po dhjete vjet endet permes aventurave per t'ju shmangur kthimit ne Itake.Penelopa end pambarimisht pelhuren dhe konsumon dashurine ne mungese permes punes.Njeri endet dhe zbras agresivitetin dhe tjetra end dhe zbraps dashurine e metonjesve. Luftrat kane sherbyer si higjene sociale per djegjen e energjive te teperta agresive por edhe si pervoja te edukimit me rregullin, disiplinen, durimin, vetpermbajtjen.Po keshtu edhe puna ne manifaktura dhe kapitalizmin e eger fordist.Etika protestante dhe shpirti kapitalizmit nuk u duken gjekundi ne malet tona.
Ne s\kemi patur as luftra te gjata frontale dhe as nuk kemi perjetuar kapitalizmin manifakturist. Disiplina ne diktature vinte nga frika dhe pas permbysjes se saj , djajte dolen nga shishja.Agresiviteti nuk shuhet, vetem transformohet.
S'di a te ka rene ne dore nje liber i Artan Fuges me titullin "Rrota e Mundimit". Ai aty ben nje analize te gjere ne pergjigje te pyetjes "Pse jemi kaq te dhunshem?". U be kohe qe e kam lexuar, por maj mend se e fillonte mire ne hyrjen e librit dhe ne kapitujt e pare, por pastaj kalonte ne ca gjera te tjera, perzierje e fiksionit me realitetin. He lost me then.
Atij libri i referohet komenti im, Merluc.Libri kombinon analizen me fiksionin , shpjegimi ndjek logjiken e rratheve qe hapen njeri pas tjetrit dhe nderthuren e nderprtiten.Skicohen profilet psikologjike te mazohistit, pacifistit, fetishistit si profile te sjelljes se njeriut shqiptar dhe jo vetem ne shoqerine e hapur. Skicat "Rrota e mundimit", Torvioll,Rrotullimi ilegal i tokes rreth diellit,Prostituta , jane sprova letraro filozofike interesante.Eshte nje lloj shpjegimi, ndoshta jo shume mbushamendes, por hap ca shtigje pertej sociologjizmit vulgar te vijes se ujit apo kodeve kanunore. "Shpellari" ne fakt eshte cilido, ne Korab apo Malin e gjere, ne Myzeqe apo ne Brrake qe ka mbetur rob i kodeve te vjetra te komunikimit dhe zgjidhjes se konfliktit me dhune ne nje shoqeri te civilizuar. Ai qe masakron femren, bie llafi, ne Tirane apo Tepelene, per arsye xhelozie eshte po aq "shpellar" sa edhe ai qe vret tjetrin per nje konflikt per vijen e ujit.Gjithe ceshtja eshte tek menyra e zgjidhjes se konfliktit, ne menyre civile apo me vetgjyqesi.
Aaa, po pra, se edhe mua ate liber me kujtoi komenti yt. S'e di por mbaj mend qe tek po e lexoja dhe arrita tek skicat letrare u ndjeva pak si i zhgenjyer, sepse nga sociologu prisja analize dhe jo fiksion. Por pse ta paragjykoj dike qe do te beje edhe sprova letrare? Maybe I should give him another chance - dhe t'i rikthehem librit per te lexuar pjesen e mbetur.
Eshte vrare puna...kam patur gjithmon mendimin se nuk jemi e kemi qene puntor te medhenj ne shqiptaret ne pergjithsi ne krahasim me boten, ne vend qe kapitalizmi ta ngjallte me shume ndjenjen e saj perkundrazi ne shqiperi e ka mbytur akoma me keq..e shoh qarte nga larg,e shoh me qarte kur shkoj ne shqiperi,eshte thelbi i çdo shoqerie puna.. njeriu i punes,respekti ndaj tij.
Teme shume interesante. Romaku ka bere disa vrojtime te holla dhe ka shprehur jo pak mendime te sakta. Per ti rene shkurt, neqoftese doni te dini cfare drejtimi ka marre jeta sot, analizoni drejtimin qe ka marre arsimi , llogarisni afersisht veprat e keqija si keto dhe dhe pjestojini me veprat e mira. Rezultati, ashtu sic eshte thene edhe me lart, do ishte i frikshem.
Me terhoqi ky koment i Spiritus-it
Ballkanasit, sic u shpreh me siper jane natyre sanguine, dhe ne kete lloj natyre, shperhapja dhe pranimi i ideve te dhunshme gjejne nje ambient ideal.
Eshte detyre e institucioneve te edukimit te sigurohen qe rinia te jete radikale,gjithmone e pakenaqur, te mekohet me mosbindje civile por ti largohet dhunes me cdo kusht. Kjo duhet te filloje qe ne cerdhe. Kjo duhet te filloje qe ne edukimin e mesuesve te rinj, ne shkollat pedagogjike. Ti meshohet fort kesaj.
Gjithsesi duhet pranuar qe sjellja njerezore eshte, dhe gjithmone ka qene, e paparashikueshme dhe jo-lineare ( dy njerez te perballur me te njejten situate nuk reagojne njesoj). Qeveria duhet te perqendrohet ne gjerat qe kane mundesi reale per ndryshim si arsimimi dhe edukimi i shendetshem, dhe natyrisht rolin kryesor duhet ta luaje shoqeria- individet,grupet, organizatat dhe komunitetet.
gjate komunizmit te njejtet ballkanas sanguine rrinin si pula.Ballkanasit jane trima me ata nga te cilet nuk kane frike..
Une u perqendrova me shume te arsimi pasi roli i familjes eshte mese i qarte dhe i dukshem, as ja vlen ta permendesh pasi cdokush eshte mese i ndergjegjshem per ate 50%-in e rolit te familjes. Por ne prinderit tane nuk i ndryshojme dot, jane ata qe jane. Pastaj kjo eshte pak si pula-vezen-veza pulen. Edhe prinderit nga nje produkt arsimor i nje arsimi/shoqerie te caktuar. Po meqe prinderit si ndryshojme dot, as familjet nuk i edukojme dot me fushata si te rrisin femije te mbare u mora me ate qe eshte me e prekshme, me rolin e shtetit ne arsimim, dhe ketu perfshij cerdhe-kopesht-arsim fillor-9 vjecar-gjimnaz. Studimet tregojne se keto jane me jetiket ne formesimit e karakterit te individit. Kot nuk thote me shpoti nje kengatar italian-amerikan qe po spate ikur nga italia deri 20 vjec italian do mbetesh tere jeten.
Ne fakt ka ndryshyar dukshem keto dekadat e fundit roli i shkolles jo vetem ku merr dije po edhe farketohesh si karakter. Shume studiues te njohur amerikane, hollandeze dhe angleze po thone se shkolla ja ka kaluar edhe familjes ne formesimin e karakterit pasi 'femija si individ eshte i prirur me shume te reagoje nen peshen e vleresimit nga bashkemoshataret ne grup sesa vetem nen tutelen e 1 apo 2 prinderve'. Eshte rritur koha qe kalon ne shkolle, shume vende e kane 8-4, pra pothuajse nje dite pune, jo si te ne qe me pare kthehesh sesa shkon ne shkolle. Mesuesit veprojne me ne sinkron me prinderit sot si ne rezultate mesimore ashtu edhe ne koordinimin e karakter-formimit shkolle-prinder. Takimi me prinder eshte kthyer pothuajse ne takim ditor ku mesuesi dhe prinderit shkembejne te dhena dhe impresione per profilin e femijes, progresin apo regresin qe ndodh si dhe alternativa ne permiresimin e situates.
Mjafton te shohesh rezultatet e renditjes se testeve PISA per ta pare ne c'gjendje te mjerueshme eshte arsimi shqiptar i ulet. Nejse kush eshte i interesuar mund te lexoje literature per kete teme se ka plot, po nje liber qe ja vlen eshte ky: http://www.amazon.com/In-Schools-Trust-Communities-Standardization/dp/0807031518/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1341069330&sr=8-1&keywords=in+schools+we+trust
si dhe:http://www.amazon.com/What-Look-Classroom-Other-Essays/dp/0787952834/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1341069674&sr=1-1&keywords=What+to+Look+for+in+a+Classroom
O njerez, barbari vrau ne mes te Shkodres nje prift per gjak, nje prift. Ej o njerez ! Po c`arsim thoni mer ?
Para disa ditesh po shikoja nje emision/debat ne nje TV ku nje barbar tha pak a shume : gjaku ben afro 40 000 euro. Pastaj rendiste nej sere justifikimesh perse ishte ai cmim.
E tha hapur, pa ju dridh qerpiku. Shpalli cmimin e gjakut. Qemoti ishte me bageti e shinike kallamoq.
O duhet paguar ky cmim o familja ka borxh gjakun !
Hej o njerez , dolen hapur dhe jo ne Has por ne mes te Tiranes.
po une e blej dot nje barbar per 40,000 euro?
40 000 euro vlen gjaku jot* nese larg qofte ben nje aksident me makine dhe shtyp nje mashkull ne keto zona.
Dhe mos te duket sikur po sajoj. U tha ne nje emision sensibilizues ne nje TV qe e financon Taci. Nuk ka asnje jave kjo.
*Nuk gjen gje nga goja.
edhe ne qytet dhe ne fshat po 40,000 euro eshte cmimi? Besoj duhet te bjere ne fshat...25,000 euro, se kush shkon deri atje
Lexova kroniken e ngjarjes-Shekulli-Mapo, e habitshme por jo e pashpjegueshme.Dy familjet thuhej ne kronike, binin fis dhe jetonin mire ekonomikisht dhe nuk varej fare jetesa e tyre nga ajo cope toke qe ishte bere sebep per konflikt.Konflikti njihej prej policise e cila kishin nderhyre disa here, por pa i dhene zgjidhje. Per me teper, njerzit e prites jetonin prej vitesh ne Kamez, pra afer qyteterimit, dritave dhe begatise .Por jo, thirrja e te pareve, zgjidhja tribale e konfliktit i nisi mijra kilometra drejt prites.Keta qe zune prite, sipas shtypit, njiheshin edhe si tipa problematike. Ky eshte realiteti per kete rast.Une jam kunder cdo tentative per te profilizuar dhe pergjithsuar njerzit e nje krahine si barbare dhe shpellare. Por edhe apologjite dhe censurat e tipit mos ma shaj shtetin, mos ma shaj kanunin, mos ma shaj vetgjyqesine, mos ma shaj mentalitetin tribal nuk pine uje. Mentaliteti tribal merret me vete si breshka zhguallin, jeto magari edhe ne mes te Londres apo Las Vegas.it.
A ka mundesi tna shpjegoj dikush se cfare do te thote "mentalitet tribal". Me duket sikur u rrit pak inflacioni i perdorimit te ketij termi.
Meqe e lexova , reflektimet ishin interesante. Thjeshte nje shtese te vogel, fenomene si bullying ekzistojne gjithandej. Ne te tera vendet e botes. Ne Shqiperi, njerzit kane nevoje te mesohen me te miren e te gabuaren, me te drejten dhe e te padrejten.
Qe ti bi shkurt se s'kam kohe; lum si ju qe jetoni mbi paralelin 45
Artikull i shkelqyer, sensibilizues, apel per te gjithe. Shum here kam vrare mendjen edhe une, se; pse shoqeria shqiptare eshte e eger, ose me sakte, pse individi eshte i ashper ndaj individit, por jo ndaj politikes qe e shfrytezon. E shoh edhe ketu tek Peshku, shum individe te rinj (jo neve brumi i vjeter i Peshkut) , ofendojne njeri-tjetrin qysh me llafin e pare, nderkoh qe ofendimi duhet te jete (ne fakt s'duhet perdorur fare) fjala e fundit, pasi te jene konsumuar debatet.
Une kam menduar dhe shkruar per kete problem me perpara, biles kam disa projekte per kete pune, po me ke ti konsumosh, pozita eshte e zene me mbushjen e xhepave, ndersa opozita e zene me llafollogji per marrjen e pushtetit.
"kam disa projekte per kete pune, po me ke ti konsumosh, pozita eshte e zene me mbushjen e xhepave, ndersa opozita e zene me llafollogji per marrjen e pushtetit."
Pjero, ceshte e verteta per problemin ne fjale nuk ke as edhe nje fjali te VQ!
Do thush ti, po mos prit ti them te gjitha te VQ.
Dakort!
Ka Roni ka, por mos i kaperce rreshtat, ose kur te ndodh qe frymezohesh nga libri
dhe mendia te fluturon ne fantazi, imagjinate, etj, ktheju dhe nje here mbrapsht rreshtave 
hahahahaha, i modh je Pjer, kur te mos kem njeri.......
Nje teori interesante qe mund ta shpjegoje pjeserisht kete fenomen, e sjell autori Malcolm Gladwell ne librin e tij "Outliers"
Ai permend "kulturen e nderit" dhe hakmarrjes qe ekziston ne Jugun e ShBA-se, e cila sipas Gladwell e ka burimin ne cilesite qe karakterizojne kolonet e pare qe zune vend aty. Ata ishin kryesisht barinj nga Skocia dhe Irlanda e Veriut. Ekziston nje ndryshim esencial midis bariut dhe fermerit per faktin se te korrat nuk vidhen dot aq lehte ndersa bagetia vidhet kollaj dhe eshte e veshtire te kontrollohet nga qeveria. Keshtu lindi nevoja e dhunes ndaj atyre qe vidhnin bageti si menyre dekurajimi.
Une mendoj se kjo teoria e Gladwell-it mund te aplikohet tek shqiptaret me sukses per te zgjidhur aresyet e ekzistences se dhunes, hakmarrjes, intolerances, mungeses se kultures civike, mungesen monumenteve te medha qe kerkojne inciativa kolektive qytetare etj. gjera per te cilat ankohet romaku me siper.
Nuk po futem me thelle.